Marek Woźniak Marszałek Województwa Wielkopolskiego 202602
W dniu 5 lutego Marszałek Marek Woźniak wziął udział w posiedzeniu Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER) Europejskiego Komitetu Regionów w Brukseli. Podczas posiedzenia samorządowcy przyjęli cztery projekty opinii dotyczące przyszłości polityki spójności po 2027 r. – kluczowej polityki unijnej z perspektywy europejskich miast i regionów.
Posiedzenie rozpoczęło się dyskusją nad opinią dotyczącą wniosku Komisji w sprawie Planów Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR). Mają one połączyć politykę spójności, wspólną politykę rolną, rozwój obszarów wiejskich, rybołówstwo i fundusze krajowe w ramach jednego funduszu, stanowiąc część szerszej reformy wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034.
“Ta opinia jest o przyszłości Unii Europejskiej, ponieważ polityka spójności jest klejem, który nas spaja” – powiedział Emil Boc, burmistrz rumuńskiego miasta Kluż-Napoka - jeden ze sprawozdawców opinii przyjętej bez głosów sprzeciwu.
Komitetu Regionów zwraca w niej szczególną uwagę na podstawowe zasady polityki spójności, w tym zasadę partnerstwa, która wymaga ścisłej współpracy pomiędzy Komisją, władzami krajowymi i samorządowymi oraz innymi organizacjami przy planowaniu i wdrażaniu funduszy europejskich. W opinii proponuje się, aby państwa członkowskie miały obowiązek przygotowania dla Komisji Europejskiej raportu z realizacji zasady wielopoziomowego zarządzania, przedstawiającego w jaki sposób samorządy zaangażowane są w planowanie i wdrażanie PPKR. Za to „klauzula pomocniczości” ma umożliwić odrzucenie Planu Partnerstwa danego kraju, jeśli nie spełnia wymogów zasady pomocniczości (subsydiarności), która stanowi, że decyzje podejmuje się jak najbliżej obywateli, tj. na najbardziej odpowiednim szczeblu terytorialnym.
Wraz z rozporządzeniem w sprawie PPKR, w lipcu 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła także wniosek dotyczący Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiej współpracy terytorialnej (Interreg) oraz Funduszu Spójności na lata 2028–2034. Opinia Komitetu Regionów na ten temat podkreśla niezastąpioną wartość inwestycji EFRR i Funduszu Spójności dla rozwoju lokalnego i regionalnego, w tym we wspieraniu MŚP, tworzeniu miejsc pracy, projektów infrastrukturalnych i środowiskowych. Jednocześnie zwraca uwagę na wiele istotnych osiągnięć EFRR w takich obszarach jak zintegrowany rozwój terytorialny, wzmocnienie regionalnych ekosystemów innowacji i wspieranie obszarów inteligentnych specjalizacji, co do których przepisy zostały zmienione w propozycjach legislacyjnych.
Członkowie Komisji COTER przyjęli również opinię na temat rozporządzenia w sprawie ram wykonania, które mają uprościć sposób monitorowania wydatkowania budżetu unijnego i osiąganych dzięki niemu rezultatów. Ma to wpłynąć na większą przejrzystość i rozliczalność, a także zmniejszyć obciążenia administracyjne.
Podczas spotkania europejscy samorządowcy debatowali również na temat nowego rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” na lata 2028-2034. Ma on dysponować budżetem przekraczającym 81 mld EUR, z czego największą część – ponad 50 mld EUR – przeznaczono na transport, w tym kluczową w obecnej sytuacji geopolitycznej mobilność wojskową. Pozostałe środki zasilą projekty energetyczne, takie jak sieci wodorowe i elektroenergetyczne, transgraniczne projekty dotyczące energii ze źródeł odnawialnych, mające wzmocnić niezależność UE. Przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych apelowali o większy wpływ na proces decyzyjny. W przyjętej opinii podkreślili, że to właśnie samorządy odpowiadają za planowanie regionalne, dostarczanie infrastruktury i wydawanie pozwoleń, dlatego ich formalne włączenie w zarządzanie funduszami w ramach tego instrumentu jest niezbędne dla sprawnej realizacji inwestycji.
Wszystkie cztery opinie zostaną ostatecznie przyjęte przez Europejski Komitet Regionów na sesji plenarnej w maju.
Autor: Biuro Wielkopolski w Brukseli
