parlament europejski
Parlament przedstawił swoje stanowisko do negocjacji z państwami członkowskimi w sprawie głównych danych liczbowych i struktury wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034.
Zgodnie ze wstępnym sprawozdaniem Parlamentu, budżet Unii na lata 2028–2034 należy ustalić na poziomie 1,27% unijnego dochodu narodowego brutto (DNB). Obsługa zadłużenia instrumentu odbudowy NextGenerationEU (0,11 % DNB) powinna zostać ustalona poza pułapami budżetowymi.
Posłowie chcą zwiększenia budżetu o około 10% w porównaniu z wnioskiem Komisji z lipca 2025 roku. Wzrost ten miałby równomiernie zasilić trzy działy budżetu odpowiadające unijnym priorytetom (z wyłączeniem administracji i agencji) i złagodziłby presję inflacyjną.
Stanowi to nominalny wzrost o 175,11 mld euro (ceny stałe z 2025 roku) lub 197,30 mld euro (ceny bieżące) w porównaniu z wnioskiem Komisji, z wyłączeniem spłaty w ramach NextGenerationEU. Parlament proponuje budżet w wysokości 1,78 bln euro (ceny stałe z 2025 roku) lub 2,01 bln euro (ceny bieżące) na finansowanie unijnych priorytetów politycznych i celów strategicznych.
Posłowie podkreślają, że kolejny długoterminowy budżet Unii musi pozostać narzędziem inwestycyjnym wspierającym unijną politykę, obywateli, regiony, przedsiębiorstwa Unii, w tym małe i średnie, a jednocześnie wnieść unijną wartość dodaną w porównaniu z wydatkami państw członkowskich z własnych środków. Zdecydowanie sprzeciwiają się wszelkiej renacjonalizacji i odrzucają podejście „à la carte”. Ostrzegają, że model Komisji oparty na jednym planie na państwo członkowskie może osłabić unijną politykę, zmniejszyć przejrzystość i doprowadzić do tego, że beneficjenci będą ze sobą konkurować.
Odrębne i zwiększone finansowanie najważniejszych programów
Posłowie chcą zdecydowanej i odpowiednio finansowanej polityki. Postulują także oddzielne przydziały środków dla krajowych i regionalnych planów partnerstwa, w tym wspólnej polityki rolnej i wspólnej polityki rybołówstwa, wsparcia dla regionów najbardziej oddalonych, polityki spójności, Europejskiego Funduszu Społecznego i spraw wewnętrznych. Podkreślają również, że władze regionalne i lokalne powinny w pełni angażować się w planowanie i wdrażanie unijnych programów.
Posłowie z zadowoleniem przyjmują propozycję Komisji dotyczącą podwojenia nakładów na konkurencyjność, obronność, innowacje, transformację cyfrową i ekologiczną, infrastrukturę, zdrowie, edukację i kulturę. Wzywają także do większego wsparcia najważniejszych programów, takich jak Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK), program „Horyzont Europa”, instrument „Łącząc Europę”, program Erasmus+, program AgoraEU i Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, a także finansowania Programu UE dla zdrowia i programu działań na rzecz środowiska i klimatu LIFE w ramach EFK.
Posłowie zgadzają się, że należy zwiększyć zasoby na działania zewnętrzne. Uważają, że proponowane finansowanie jest niewystarczające i wzywają do przeznaczenia większych środków na rozszerzenie, rozwój, wsparcie dla Ukrainy, współpracę wielostronną i pomoc humanitarną.
Zagrożenia dla przejrzystości i rozliczalności
Posłowie podkreślają, że upraszczając przepisy, nie można zaniedbać przejrzystości, rozliczalności i demokratycznego nadzoru. Przestrzegają, że powszechne stosowanie finansowania niepowiązanego z kosztami może utrudnić właściwą kontrolę. W sprawozdaniu podkreślono również, że poszanowanie wartości unijnych i praworządności jest warunkiem wstępnym dostępu do funduszy Unii Europejskiej. Jednocześnie nie należy karać ostatecznych odbiorców za naruszenia praworządności przez ich rządy.
Przychody
Posłowie do Parlamentu Europejskiego podtrzymali zobowiązanie Parlamentu do wprowadzenia nowych zasobów własnych do spłaty zadłużenia w ramach NextGenerationEU i finansowania budżetu. Posłowie popierają zaproponowane przez Komisję podejście oparte na koszyku i podkreślają, że nowe źródła dochodów powinny zostać przyjęte wraz z kolejnym długoterminowym budżetem Unii i generować około 60 mld euro rocznie. W przypadku, gdyby niektóre wnioski zostały odrzucone, posłowie proponują, by rozważyć rozwiązania alternatywne, takie jak opłata za usługi cyfrowe, opłata za gry hazardowe online, rozszerzenie mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 lub opłata od zysków kapitałowych z kryptoaktywów.
Szczegółowe dane można znaleźć w Załączniku II do wstępnego sprawozdania.
Kolejne kroki
Parlament wypracował swoje stanowisko w sprawie rozporządzenia określającego główne dane liczbowe i strukturę budżetu Unii na lata 2028–2034. Rozporządzenie w sprawie wieloletnich ram finansowych musi zostać zatwierdzone przez Parlament Europejski. Negocjacje rozpoczną się, gdy państwa członkowskie uzgodnią pełne wspólne stanowisko.
Kontekst
W maju 2025 roku Parlament Europejski określił swoje priorytety dotyczące budżetu Unii na okres po 2027 roku. W lipcu 2025 roku Komisja przedstawiła wniosek dotyczący kolejnego długoterminowego budżetu Unii, który zdaniem czołowych posłów do PE oznacza de facto zamrożenie inwestycji, a jednocześnie zakłada spłatę długu zaciągniętego na potrzeby NextGenerationEU. Budżet zakłada przede wszystkim inwestycje w przedsiębiorstwa, rolników, regiony i społeczeństwo obywatelskie. Na administrację przeznaczono w nim około 6%.
Źródło: Parlament Europejski
