20261021PHT48333 original
Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli w 2026 roku trafia do Międzynarodowego Trybunału Karnego i jego pracowników. Międzynarodowy Trybunał Karny prowadzi dochodzenia i – tam, gdzie to uzasadnione – sądzi osoby oskarżone o najpoważniejsze przestępstwa dotykające społeczność międzynarodową: ludobójstwo, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludności i zbrodnie agresji.
Trybunał odgrywa bardzo ważną rolę w globalnej walce z bezkarnością. Jako organ międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości pociąga sprawców do odpowiedzialności za popełnione przez nich zbrodnie oraz zapobiega ponownemu popełnianiu takich przestępstw. Jako sąd ostatniej instancji uzupełnia sądy krajowe. Międzynarodowy Trybunał Karny jest pierwszym sądem o charakterze międzynarodowym. Podlega międzynarodowemu traktatowi o nazwie Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego.
Nagroda wyróżnia działania Trybunału, w tym prowadzone dochodzenia, postępowania, procesy oraz wydawanie lub zatwierdzanie nakazów aresztowania w sprawach dotyczących m.in. Afganistanu, Rosji, Izraela, Demokratycznej Republiki Konga, Ugandy, Mali, Libii oraz Republiki Środkowoafrykańskiej.
Unia musi chronić globalne mechanizmy międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości i rozliczalności
W rocznym sprawozdaniu za 2025 rok na temat wdrażania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz praw człowieka i demokracji na świecie posłowie do Parlamentu Europejskiego wyrazili głęboki niepokój w związku z narastającymi zagrożeniami i kolejnymi falami sankcji nakładanych od 2025 roku – głównie przez USA – na Trybunał, a także na jego prokuratorów, sędziów, personel oraz współpracowników. Według Parlamentu stanowią one poważny atak na międzynarodowy wymiar sprawiedliwości.
Posłowie do Parlamentu Europejskiego wielokrotnie wzywali Komisję Europejską, by aktywowała tzw. „status blokujący”, by chronić pracowników Trybunału przed atakami z zewnątrz oraz by mógł on działać niezależnie. Status blokujący chroni europejskie podmioty, bez względu na rozmiar czy sektor działalności. Unieważnia na terenie Unii Europejskiej skutki prawne wszelkich orzeczeń sądów zagranicznych, które wynikają z przepisów prawa państwa trzeciego. Umożliwia on również dochodzenie odszkodowania za szkody wynikające z eksterytorialnego stosowania takich przepisów.
W wyżej wymienionych sprawozdaniach posłowie wyrażają zadowolenie, że Unia Europejska nieustannie wspiera Trybunał finansowo w tym czasie szczególnie trudnym dla międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.
Wszystkie państwa członkowskie Unii są stronami Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego i są zobowiązane do wdrażania decyzji Trybunału. Posłowie do Parlamentu Europejskiego podkreślili zatem, że według nich rosnące lekceważenie prawa międzynarodowego oraz upolitycznianie debat dotyczących międzynarodowych instytucji wymiaru sprawiedliwości stanowią egzystencjalne zagrożenie dla porządku międzynarodowego opartego na zasadach.
W 2025 i 2026 roku prezes Trybunału oraz paru sędziów odwiedzili komisje Parlamentu Europejskiego, by wyjaśnić posłom, jakie skutki wywierają sankcje Stanów Zjednoczonych na ich obowiązki służbowe i życie prywatne.
Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli
Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli nosi imię radzieckiego fizyka i dysydenta politycznego Andrieja Sacharowa. Ustanowiono ją w 1988 roku. Parlament każdego roku przyznaje nagrodę wybranym osobom lub organizacjom, aby wyrazić uznanie dla ich pracy w jednym z następujących obszarów: obrona praw człowieka i praw podstawowych, w szczególności wolności słowa, obrona praw mniejszości, poszanowania prawa międzynarodowego, rozwoju demokracji oraz obrona praworządności.
Uroczystość rozdania tegorocznej nagrody im. Sacharowa za wolność myśli odbędzie się w grudniu, w Strasburgu podczas sesji plenarnej Parlamentu.
Źródło: Parlament Europejski
